ზაალ ჯალაღონია-ჩეჯა

ჩე ჯა ვეგეშქირიტა,
ცას მიარეს-მიორე,
ალნარქია ჩხილიტა
დიხას დოურსიოლე.
ამარ მერეს მიწორე,
ჩე თუთა რე კანთია,
ცაშა დღასჷ ვეწორე,
სო,მის მეუღ სქან თია.
რინა იჭყანს ციზაფის,
თირი გიმოცირანსჸ,
მა ეკვობუქ ჩქიმ ძაფის,
ვარ ღორონთიშ ცირასჷ...

რუსთავი-2 მესვეურნო,თქვენ სამარცხვინო ხართ!

მეგობრებო. გუშინ ტელეკომპანია რუსთავი-2 ეთერით გავიდა, ავადმოსაგონარი გაზეთი ,,პრავდას'' ყველაზე შავბნელი წლების სტილში გაკეთებული ,,სიუჟეტი', დაკავშირებული მეგრული ენის საკითხებთან. სიუჟეტმა ზერელობის და მდარეპროვოკაციულობის ყველა რეკორდი მოხსნა,მაგრამ ყველაზე ამაზრზენი ის იყო რომ პატარა მეგრელ ბავშვებს, რომელთაც რა თქმა უნდა ჯერ ბევრი არაფერი გაეგებათ,დააცინინეს და აბუჩად ააგდებინეს მშობლიური მეგრული ენა. უნდა ვივარაუდოთ რომ ამ მაიმუნობის ავტორები ხელებს ასავსავებდნენ სიამოვნებისგან. გვინდა პირდაპირ ვუთხრათ მათ - თქვენ ბატონებო ისევე კომპეტენტურები ხართ და ისევე ერკვევით ამ საკითხში, როგორც ღორი ფორთოხალში!

თორნიკე ქავშბაია-ნანაია

კოლხეთო შეჰბედე სატახტოებს უკადრებელი,

შენს ენაზე შეედავე,

       საბრძოლო ორკესტრის უხილავი

       ბოხი ბგერით დააყრუებს მიდამოს,

       რომელიც თითქოს აწესრიგებს

       მოშრიალედ ხეს,

       მორაკრაკედ წყალს,

       ბალახ მობიბინედ გორაკებს,

       მრავალფერის დალოცვილი

       შენს ანგელოს ერთხელ გამოაჩენს.

კოლხეთო,შე ჩამოხრჩობილო კრავო,

ბიბლიურად სურნელოვანო,

ნაგავის ბუზები გჭამენ,

ვაი ნანა,ვაი ნანაია ნანინა!

ლაშა გვასალია-ვამდინა ჯიმა

თუთა ენივალ ინჭას,
           იმენდჲ ჭყოლირო ინჭანს,
                       ქიანა ბონდღიე, ჯიმა...

რძღაფაშა გესკიდ კოჩიქ,
                ხამუშა ქიმირულ ოჩიქ,
                            მარსიოლ კოჩანას ჯიმა...

შური ბარბანჩანს დო იგანს,
               დღა სერიშ დინაფას ინგარს,
                              ვაუნა წვალებას ჯიმა...

ვერწყებე წანეფიშ მარდი,
               რგორუნდ დო ოკოჩეს ვარდი,
                               ვამდინა, ვამდინა, ჯიმა!..

ლაშა გვასალია–საზოთო...

ზოთონჯ მიდიშკოლუ

გურს ონძალ საჩიარ მორღას,

ილებუ სერი

პოპორანს შურობა ზორღას..

გინმალე თუთას

უსინთოლე მუნაფაშ ფერი,

არიკენს სვანჯი,

მიკმაშურდჷ გოთანას გერი...

ვამოხვარ მუთუნ,

თე ჯაბებშა ვანტინე დიხას,

მითომფორ სოდეთ 

ფოსვეფჲ დო გემიდგუ ჯიხა...

ვამარტინ ცაშა,

იბზოთუა წანეფიშ მორღას,

მიშეფაფ ფინქრი

უქვინჯელო ეფუნელ ზორღას!..

ზაალ ჯალაღონია-უჩინებ მაფურინჯე

რინას ეკი ეკოჸუნცუ,მინ ტყობუ დო მა პუნქ მინჯე,
ეთინა რე შურც ინომხე,მუდგარენი მაფურინჯე.

ჩქიმით რენ დო ჩქიმით ვარე,ჸოფირენცჷ მუშითია,
ირფელც მუში რინა ოკო,ირფელც უღუ მუში თია.

თუთა ირო ინმაგვაგვუ,ბჟა თოლეფო ქალმარსხია,
ლილუ ჩქიჩქუ სო მიმოტეს,ჩილამურალ ალაფრსხია.

ცა შურეფით გოფერელე,ბირგულ უშქუ არძა გვალას,
ჩხომიშ ჸუდე ქიდიპტე დო,შარას გეპუნქ გუნავალას.

ხუმბაბა დო ნანინგირა, თიამათი დო თი ნანა,
სქან ნაჯინჯა ეთექი რე,ჭვემეფ ალმოფურცქინანა.

მასქურცალო ინმაქაქალ,მუთ თი ბორჯეფ მარჩქილენი,
ღურუ მუჟანს მიკიფსური,კათეფ ვა რდეს გორჩქინელი.

რინას ეკი ეკოჸუნცუ,მინ ტყობუ დო მა პუნქ მინჯე,
მა ვებჩინენქ,შურც ინომხე,მუდგარენი მაფურინჯე.

ლაშა გვასალია-მალას

 მალას გეშაბჭოფე ოკო

სქანი ზორღაშფერი თოლი,

თუთას მიორსხუდე მოკო

მუჭო თორსაჭველსი ჭოლი...

დღას ვედგეთხუე, ქვექვე,
ჩელა, ჩე გოთანაშ ფერი,
სი რექ შურობუმუ ჟინ ცა
ჩქიმი თქუთქუბია ჭკვერი...

ეჰე, ოკონწყველე შარეფ,
ფურინ გაჭირებე ზესქვიშ,
კილოთ ქუდუჭყაფ ჭარას,
ჟინცას სისმარცალო მესქვილს...

ქუმორთ პატონეფო რჩქინელ,
ღურშე რტებულო დო ჭყოლირ,
თუთაშ მუკნასოფა თოლით
გითოლენდირი დო თოლირ...

მალას გეშაბჭოფე ოკო
სქანი ზორღაშფერი თოლი!..

ლაშა გვასალია-ღურას (პოეტ შუკო ჯიქიას)

ტანს დაჩხერიშ გენიეფი გუმორე,

ჭყალაშ გეშა საცოდებათ ეფუნელ,

ღურას ქომწით – სამენცარო მუორე,

ვარდა ცას მუშენიე მებუნელ,

რინაში დო ურინჯობაშ არიკეფ,

ზორღაშ ქვინჯშე კუმაცალო მოფურკელ,

მუს დარკენა ჭკოლეფი დო ბადიდეფ

ჭარას რგებულს, კიონტიათ მოფურნელს...

ჸვერე თოლსჷ ვეიორზანს გოთანა,

ვაძირაფე ფურცელუაშ ჭვიეფი,

ტყვიას ირო ჭკვერს დო მენცარს ოოთანა,

ღურუს ხოლო ოსაჭირუ ჯგირეფი...

თე ცარიელ შურობუმუ, ბაბაგე,

ჭინკეფითუ ეფშაფე დო ძინელე,

დუს მახოლო მემიჩქ მალას წავაგე–

ლერს დოსქიდუ მართალი დო რჩქინელი...

ჸვა მორხინილ ყოყორეფიშ დანტირუს

თოლოსქვამე ჸოროფაში ვენტირე,

მოკო ჟინცას ნირსიცალო ვახოლე,

მუბღოლუა, გოლვაფირო, მა ხვალე

უხატე დო მეტყურიე ჭარასუ...

ღურას ქომწით სამენცარო მუორე,

შურ მუშენრე ცაშ კორკონტის რსხინელი?!

ლაშა გვასალია-ჩხაია

ღორონთეფიშ ნინა უჩქუ
გვალაშ კიდირს მირსიოლუ,
სისმარ გეუძ ხეშკა გურშა,
ფინქრეფიში ნირსი ორუ...
ჩხან–ჩხაია, ჩხანაშ ზესქვი,
მიბორბოლ დო მიხვარჩალუ,
თეშ მეჯინუ ლერსიშ მონწე
ეშმაკეფიშ ჭყანას ფჩალუ!..
ჟიშე ბურბულ მუნმაქანჩუ,
თუდო გვართაშ ბორბოლია,
ქირქეშ ჸაშე მუკნათოლა –
ქვარაგიდალ ხორხოლია...
ჯამპიშ ჩვაჩვა ნაწვანჯერი
მალაღურიშ ფსუაშ ფერი,
ფუცუცხამიშ ნაჭყილონტა –
ჭარჭულია, ჭერჭე გვერი...
თეშ მეჯინუ ლერსიშ მონწე
სისმარსუ დო ღურუს ფჩალუ,
ჩქიმ ჩხაია,ჩხორო ჩარჩხვა –
მიბორბოლ დო მიხვარჩალუ!..

ივეტა წითაშვილი-მაჯუდ პუხათ ქეშაპონე დიხას,

მაჯუდ პუხათ ქეშაპონე დიხას,

კარაკუნჩხას ქოუპირუ ჭითათ,

მორიალეს, მოროშ გამნარყ, რინტალს

ლეკუხაშა ქინთუტყობინ, ქინგარს,

ჯი აკულებ, აშო ვარწყე გიმალს,

ვაიჭარექ, წამალ მუჭო დიკაკ,

წვანდშა თიზმა იკეკ, თიზმა იხვანც,

აცანცალუ ასე კუდელ რიჸალ,

ლეკუხაშ ჸაქ ფურცელ ქუდარღ ჭიფას

მორიალეშ სიცოდილით, ჯინათ,

მითინ ვარე, არძა მიკმალ-დიკმალ,

მით რენ, ქურსით მინოლაფას ინჭანს,

ჩხანაქ ჩხორეფ აკოკორობ რჯღიმალქ,

ნაკორობას გართანს, კართას იბშანს,

მორიალეს ქაშუ შარაქ გიმალქ,

ჩხორო ჭუა ჩხორო გვალას ქიმკარღ,

გურს აცხვანტალ ხიოლ სარკო, რცხიმალ,

ლეკუხაშ ჸას მუთოტყობუ ტიბას,

მაჯუდ პუხა ქოხუტოლუ დიხას,

კარაკუნჩხას პეულ გაფაფ ჭითათ,

მორიალე, მოროშ გამნარყ, რინტალ

კინ ირანტალ, ვაუბაღ, მუთ მიკაბ.

ეს ყველამ უნდა წაიკითხოს!

http://azrebi.ge/index.php?pid=1087

„ფუტკარაძის სინდრომი“ და ინტელექტუალური შაჰიდიზმი ქართულ მეცნიერებაში

ივეტა წითაშვილი-ნუზუ

ნუზუ მუჭო ურზუ,
ქარბორიას უთურს,
მიჸორქია უწუ, _ 
სხუნუნს,
სხუნუნს,
სხუნუნს...
ჯღარ ნოჸელეფ ქუდურღ,
ჸალს ათასკუ, ჯუნუნს,
ანდა ფირქიქ ქუცუ, _
უკულ,
უკულ,
უკულ...
ცას ჭვემა მაბ პუხუს,
მუთ ვარდ ართათ ქუმურს,
ხიოლს გური ჸურუ,
ფულუნს,
ფულუნს,
ფულუნს,
ორაგადე მუთ რდუ
ვარაგადე მუთუნს,
ცაქ ბჟას ჩხორეფ რზუფულ,
ქუმწურღ,
ქუმწურღ,
ქუმწურღ,
ჸოროფა რე ჭურჭულ
უთებუ დო ჸურმულ,
ურა ცხენეფს შურშურ
ურულ,
ურულ,
ურულ,
ქარბორია უთურ,
მიკახორცხუ ნუზუს,
ნუზუ თაში ურზუ,
უსხუნ,
უსხუნ,
უსხუნ...

ალიო მირცხულავა (მაშაშვილი) -მეგრული ეტიუდი

კითხულობს ლაშა გვასალია

შუკო ჯიქია-ყამა დოდვალირი მაფ

ზაურ გერგედავა-უჩა გვერი

ზაალ ჯალაღონია-ბორკმოლაფირი

მარგალ მოგენც ამდღა,
ბორკმოლაფირ ქვინჯეს,
მუშ ვაპალუ ანჯა,
დუდიშ ვერგუ მინჯეთ.
ნანაშ ნინა ვაკო,
წუმოკინა, ძინა.
მუს მოუღანც,ვამიჩქ,
ხეჭკურელო ჯინა.

თიზმა მილუჭკომეს,
შხან,კოლო დო ხინა,
გაჭყოლიდეს იშო,
მუშ გემუან ნინა,
მუ ღოლუას ჩქჷჩქჷქ
ბოშ,ბაღანა,ცირაქ,
,,ვემედინა სქუა
ვაწეჷონა ნინა,''
ურაგად მასქერჲ,
თის შუ ეკნაჩინა.

მუთუნ ვაუღჷ დორხველჲ,
მუჭო გოკო სქუა
ხვამელ რდას დო ირდას,
გაქთოუჭკირ ყორყელჲ,
დიდას ჸვილუნცჷ, დიდას!

ლაშა გვასალია-ჭარაშ გეშა ერჩქინელი

ტორონჯეფი ღუმინუნა

ერქემს მასქურ გალააფუ,

ღურღშე ეფურნელი ზესქვი

ნირსის მუკი- მუკი გართუ...

ორთა მუშო ფურცქინუნსი

კონკას ლური მენჭაფილი,

სქურიცალო იკარკალუ

ლერს ჟინცაშა მეჭარილი...

რინაშ სქიბუს გართუ ანზრი

ვარვალეფშე ეფალირი,

ღურუცალო უშულადუ

ჭუაცალო ელაფირი...

ჭარაშ გეშა რჩქინელ ლერსი

შურ დო სიტყვაშ მათხილარი,

ღორონთეფიშ თოლიშ სინთე

ჩქიმი თელო მავილარი!

1.ერქემი- აფრა

2.ღურღილი - შაბნარი

3.ორთა- ბუნება

4.კონკა- მწვერვალი

5.ვირვილი - უდაბნო.

შოთა ნიშნიანიძე-სო რე აკადემია?

ვივა აკადემია,
ვივა პროფესორე,
სო რე აკადემია?
პროფესორეფ სო რე?!

ვახტანგ ხარჩილავა-არძაშ უმოს უბედური.

არძაშჲ უმოსჲ უბედური

ამდღა

იშენჲ მარგალი რე,

გიყურებ და კვდება გული, გიჯინექ დო მანგარინე.
ვაგმაგინჷ: მაფშალია,

ვის უხმობს და ვისთვის გალობს.

დაღლილი და დამშვრალია, ჩქიმი სქვამი სამარგალო.

ლაზი რე დო, ჭანი რე დო, არძა ართო მარგალი რე. ჭირში ვინ გყავს საიმედოდ? რხინც ირკოჩი მანგარინე.

მუში დუდიშჲ უბედური,

ამდღა იშენი მარგალი რე,

გიყურებ და კვდება გული, გიჯინექ დო მანგარინე.

ჩქიმი ნინა მარგალური,ბათუმელი ბლოგერის შესანიშნავი სტატია!

წაიკითხეთ,არ ინანებთ!
http://mollybloomsday.com/2013/12/01/chqim-margalur-nina/

ოჯახური ლეგენდის თანახმად, სამი წლისას, სოფლიდან დაბრუნებულს, გაკვირვებით მითქვამს – მამა სულ მთლად გარუსებულა, რუსულად ლაპარაკობს-მეთქი.

რა მექნა, პატარა ვიყავი მაშინ, ქართულის გარდა მხოლოდ რუსულის არსებობა ვიცოდი და ის ენა, მამა, ბებიები და მეზობლები რომ ლაპარაკობდნენ, ქართულს ვერაფრით მივამსგავსე.

ცხადია, მაშინვე ამიხსნეს, რომ ეს რუსული კი არა, მეგრული იყო – ჩემი მეორე მშობლიური ენა, რომელსაც აუცილებლად ვისწავლიდი.

მაგრამ დაპირება დაპირებად დარჩა. შინ ქართულად ვსაუბრობდით, ბათუმში, გასაგები მიზეზების გამო, დიდი პრაქტიკა ვერ მექნებოდა და სამეგრელოში გატარებული ზაფხულის არდადეგები მაინცდამაინც ვერ შველოდა საქმეს. თუმცა სისხლის ყივილს დროდადრო, ეტყობა, მაინც ვგრძნობდი და მუსიკალურის მეორე თუ მესამე კლასში, კონცერტზე, “ცირას” განსაკუთრებული გზნებით ვუკრავდი.

მერე, თინეიჯერობისას, როგორც ხდება ხოლმე, მეამბოხე სულმა და თვითდამკვიდრებისთვის ბრძოლამ თავისი გაიტანა და მშობლებს კატეგორიული უარი განვუცხადე მეგრულის სწავლაზე  – ქართულიც მეყოფა-მეთქი.

დღემდე ასეთი უვიცი ვარ – მეგრელი, რომელიც მეგრულად ვერ ლაპარაკობს.

არა, გაქცეულ მეგრელს კი მოვაბრუნებ, მაგრამ… მეგრული თუ იციო, რომ მკითხავენ, უხერხულად ვიწურები და თავის მართლებას ვიწყებ.

ჰოდა, საშინლად მეხარბება იმათი, მამა-პაპის ენა რომ არ დაუკარგავთ. რაღა შორს წავიდე – აქვე, მეზობლადაც არიან, ბლოგოსფეროში: მალინა, ერთიმეორეზე ლამაზლექსებს რომ თარგმნის და რუსო – ამ პოსტის კონსულტანტი, თავანკარა მეგრულით მოსაუბრე ინგლისური ფილოლოგიის პროფესორი.

კარგად მახსოვს, რა ალიაქოთი მოჰყვა ვიკიპედიაში მეგრული ფურცლების გაჩენას. არიქა, პარალელურ  ენას ამკვიდრებენ, ქართველობას გვართმევენო – იმ დღეებში მოსმენილი ყველაზე უწყინარი სისულელე, ალბათ, ეს იყო. სეპარატიზმზე კივილს და ამგვარ ნაბოდვარს აღარ გავიმეორებ – ბლოგიც მიყვარს და მკითხველსაც დიდ პატივს ვცემ.

ქართველობის ჩემთვის გაუგებარი საფრთხისგან დამცველებს თუ შემოუცდათ ფეხი, იქნებ დალაგებულად ამიხსნან, რა საფრთხეს უქადის მეგრული ენის პოპულარიზაცია სახელმწიფოს ერთიანობას – მადლობელი დავრჩები

ფეისბუქზეც ცდილობს რამდენიმე ჯგუფი მეგრულის გავრცელებას – ლექსებს დებენ, სიმღერებს, თარგმანებს… იქაც არ ასვენებენ და ბრიყვული კომენტარებით იკლებენ.

თუმცა  ბრიყვული კომენტარი რა გასაკვირია, როცა ორდიპლომიანი ხალხი სრული სერიოზულობით მსჯელობს “ნამდვილ თბილისელებსა” და “ჩამოსულებზე” და მეგრულ აქცენტს ნაკლად მიიჩნევს…

ვკითხულობ და ვამჩნევ – საპროტესტო ნოტები გამოერია პოსტს, აი, ისეთი, მოქალაქე ბლუმს რომ მოუხდებოდა. არადა, ღმერთი, რჯული, სულ სხვა რამის თქმას ვაპირებდი.

ალბათ, იმისას, რომ მეგრული ჟღურტულის გაგონებაზე გული მინათდება, უცრემლოდ ვერ ვუსმენ “ჩელას” და დღესაც მახსოვს ლექსი, ბებია რომ მიკითხავდა ოდიშში: “ბჟა დიდა რე ჩქიმი, თუთა – მუმა ჩქიმი…”

თხუთმეტი წლის მოლის ეს პოსტი რომ წაეკითხა, ჯერ, ალბათ, თვალებს არ დაუჯერებდა, მერე ტუჩს აიბზუებდა და მწარე კომენტარებსაც არ დაიშურებდა, მაგრამ ამ სიბერეში შემიძლია გულზე ხელი დავიდო და ისე გითხრათ: ცოტა რამეს თუ ვნანობ მთელი გულით და ერთი ის არის, რომ მეგრული არ ვისწავლე თავის დროზე და ვერც ჩემს შვილიშვილს ვასწავლი…