ლაშა გვასალია-მარგალურ თუთას

 ინჭას გვიმეფით ეშანწყილს

ქენვოჭოფ თუთა,

ომბოლო რსხინელ მურიცხეფს

ქაწაფორ ტუტაქ.

ოფორალს ბადეთ მობონდღილს

მონჭელო ურთანქ,

ვაგუტენქ სოთინ, კიონტითი

დუდ დო ტვინს მურთანქ...

მიოტუ ხვიჩინი, უსინთობა

მეხვარებ მუთას,

ქუდუტენქ ხვილირს- გაჯინალო

სკუას დო მოთას...

ებშა დო ხვიჩალს,

აშნარდის ურთას,

ჯეგეთას მორნელ-

მარგალერ თუთას!

ედემ იზორია-ქიგესურუ

ქიგესურუ, სი ხიოლი

ვარდიშ ჸაში;

ეგაფაჩუ ტანს ჟიმონტი

ჸოროფაში;

გოსოფუნსჷ მაჭირხოლიშ

ფსუა ცაშე

ბჟაში ოლჷ ჩხორიეფსჷ

გოთანაშე.

ქჷგაჩამუ გენი ჯვეში

სი კვათირი;

ბორჯი სქანი მუსხანიე

მონკათჷრე;

ვამგათირე სი თე ჭარა

ვამგათირე

კარს მჷგორე,

მათირიაშ ფსუათჷრე

ქიგესურუ, სი ხარება

აფუნიში

დო ალობა თი ხარებას

აფუ ნიში;

გოსოფუნსჷ მაჭირხოლიშ

ფსუა ცაშე

ბჟაში ოლჷ, ბჟაშ ჩხორიას

გოთანაშე

ქიგესურუ,

სი, ხარება ვარდიშ ჸაში;

ქიგესურუ,

სი, ხარება ალობაში...

ედემ იზორია-სამარგალოს

ზაურ გერგედავა-ხვალახობა

 

ჯემალ შონია-მარგალი

 მენჯარიშჲ რჸუნს ანდარი,

დღას ვაზურდა, მარგალი!

გაჭირებას მანგარი

ირო ორდა, მარგალი!

ორდა მარდიშჲ მარგალი,

ვადოშქურდა, მარგალი!

სქანჲ მაჭყალეფს - გარგალი,

სი - ჩე ღართი, მარგალი!

ფუნდას სქანჲ ობარგალი,

ხარებედა, მარგალი!

ვაიჩქ ტყურაშჲ დარგალი,

მენცარი რექ, მარგალი!

თინჲ გიღჳ თანჯჲ დო

ფარგალი,

გიხანდებდას, მარგალი!

ჯიშიშჲ გინმათანგალი

ვარკათაფდას, მარგალი!

ტერიშჲ გინოძარგალი

გიძირუდას, მარგალი!

ბჟა დო თუთათ ეფშა რდას

სქანჲ ოდა დო ჯარგვალი!

ჯემალ შონია- ღალეფჲ

 ავრე - ქვიშონა, ევრე - ნიშონი...

ქომწი, მეულა ღალეფჲ

მიშონი?

შორიშე ტანშა მაფ გჷნაფილი, -

მახუნჯია რე დოსქჷრაფილი;

ჯოღორჲ ვალალჷნს

ოჯოღორეშე,

წყარჲ ვეგიოწენს წისქვილს

ღორეშე.

ვართი ნათილჲ რჩქჷ, ვართი

პირსელი,

რეფჲ დო გუდა რე

აკონირსელი.

მუთუნჲ ვარენო შურო

ერწყარი,

ბგორი, ვაბძირი დო

ვედებწყნარი...

მოწურეს, - მუჭოთ კუნოშჲ

გინდელი,

რეჩხიშჲ ტობას რე

ენოშქვიდელი.

მუთუნჲ ვამსხუნუ...

მუთუნჲ ვამსხუნუ თომიშჲ

ხონარშა

დო გოპიორელჲ ლეკუხონაშა...

ვეშემლებ, ნარტით ვარა

ვაგლებშე

ჟირთომშქაშე დო ოყორანეშე;

ნარტით ირ თუთას დო ირ

მარუას

ნაჯიხურიშჲ ტყა მოდიარუანს.

დიო ვეკომდვალ ლერსით

ნოჸორი,

გურს მიტჷბუანს

ფართონოხორი.

- თი გურჲ ჸოროფათ ოკო

იოფშე, -

მიზუკოლჷნა საბერიოშე...

დო საბერიოშჲ იკულჲ

მუთუნი

ვაბძირი, გვალო მა

მოკუთნუნი...

ჯემალ შონია-მეღუმურგილე

 თევრე-თავრე ურგინეს
კოჩის მეღუმურგილეს,
ინაქ იშენ ვადაჸათ
უკოჩობაშჲ ლაბაშა,
იშენ მუთუნჲ ვოუსხუნ
მეღუმურგილობაშა.

ზაალ ჯალაღონია-ჭიჭე ვორდინი

ჭიჭე ვორდინი,
მინდორ დო ვე მოჭიჭარუდ.
მაჭირხოლი ეშმებირანდ
ჩქიმ უგუწყანე
სირჩქალეშე.
ასე თირელ ვორექ
დო მაჭირხოლს ხოლო
ვარჩქილე ჩქიმ სიჭითარე.
მუნაფაშე გიმოჯინე დო
მინშა ქომჩინ და მოხიოლ.
ათე ჩქიმ ჸვას
ამდღა დიდ კოჩი ინორე,
მარა კინ თი მაბოშია რე
ვე დო მინდორიეფ ვარ,
ოწონდე ხოლო ოჭიჭარუნ.
ჩქიმ ტანშე გეშასოფ ბორიაქ
დო ირფელ გოშინაშა
მიდეღ.
ვალიშ გუნაფურცელა ბირა
შარას ვეგლაჩენდ.
თოლიშ რობუს ინოცერცილ
დღალეფ ინოჯანუნა
ზოთონჯიშ ნაფუცქინაშ ფერი.
უგშულ დო გიშაულარ მა
საორჩანოთ დღას ვამიღუდ.
მინდორიშ გოშინა პეულეფ ქორენადა,
მა იპიქ, ბორჯათოხირილი ოწონდე.
ძაფშორო ქეკვასოფი ჩქიმ ხონარც
ძაფშორო ქეკვაბუნ ჩქიმ ხონარც,
დო ჩქიმ დუდშე ვარ,
ირფელშე იბრთუქ.
მიკვოპონუქ კიდას ვარ დო
სახეეფს.
ონთეშფერ თუთას ოსინთე
დოტახუ.
ძიცათ გოქუნილ კოჩი ინივალ.
ჩქიმ ჯოხო- ჩქიმ შარა რე,
ჩქიმ ორჩინელ- ჩქიმ ნოთე რე.
ჩქიმ ოკითხური-
ონოფულეშე გიშმურც.

ჯემალ პერტაია-უქოთომე ოგვაჯე

სამარგალო ოგვაჯე რე,უქოთომე,
სპილო ორე უჩქვალე დო უხორთუმე,
სამარგალო ოქრო ორე ღორონთუმე,
გაგთოვალნც, გაგთოფალნს ამდღა-ჭუმე.
სამარგალოს დუდშა პატი ვეგედვალუ,
ათეშენი ვაგიძიცინ-ვაგიფალუ,
შხვაშო გიხაჩქ,შხვაშჲ ლაიტი გიკაკალუ,
შხვაშჲ ოგვაჯეს მაექვალეფიშა გიკარკალუ.
შხვაში გორდჷ ყილოჯგუა ქომოლსკუა,
სქანი ტანით გილაიღალ შხვაში ჭუა,
სქუას მორდუ,უკულჲ კვარჩხშე ორთინუა,
მარგალობას უჯოგუა,ორინუა.
მითინც ვაუჸორც ქანას კოჩი ქიგერენდა,
სი კობუ რექ,ანწი მიშოთ იჸიქ მონდა,
სი ლანდღვირი,მაჭარუქო დღასჷ წკონდა?!
ზღვას ქაკათი,მარგალობა ქუგოკონდა!
სქან დიხემცჷ შხვეფი რდუნა თური-ტომცჷ,
სქანი წყარემც ნტერი ჭოფუნს ორქოშჲ ჩხომცჷ,
სი ვახვიე, სი ქოგუქჷ ჸვარილჲ კოცჷ,
გაგშაკურცხი!ქუდუძახი ჭკუა-გონცჷ!               

ჯემალ პერტაია-ღურუდუ ნინა

ღურუდუ ნინა, დამორჩილიშჲ ირქენდ ბორია,
მითინ ვათქუანდ გინოსქილადას ქიმვოგორია,
ნინაში მინჯე, კოლხიშჲ ბოშეფჲ აკობგორია,
მუთუნქ ვაგშამირთ, იფრელი-რდჷ მელანქოლია,
მიჩქ სი მიდურქჷ, სქასერიშე, კურკუმ, წკურუმცჷ,
უსქანობათჷ ჩხურ გემოჸოთანც, ტან გომფურუნცჷ,
უნინალობათ, რინა ვაღირ, ბურბუ ვაგარდე,
ალბათ,თი დრო რე საფლე ბთხორე,თი საწარკანტე,
ვეგებგონუე, გეშაკანჲ, მუთ ეკმორაგადე,
ათაქ ითებუ აიეტჲ დო კირკეშჲ შინი,
ეკიზგიმონჯუ თინეფიშჲ ნერჩჲ დო  შარა თინი,
ვეცადი მარა, მარცხებელშა, მა ვეკმართინჷ,
ჯიკუქ ქონმანთხჷ დო ჯიკუშე მა ვეგმართინჷ,
ღურუდუ ნინა, დამორჩილიშჲ ირქენდ ბორია.

ზაალ ჯალაღონია-შიმე რე ასე ცა დო გვალა

შიმე რე ასე ცა დო გვალა, ხიმფორ შუშელი,
შანგუშფერ გინოძ ელ დო მოლცჷ, აკორინელე.
ჟი ცას თოლეფი ავარვალუ მუჭოთ დაჩხირი
დო დიხაშ უჩა შკაფანიას ქალაწიმელე.
ებირბილერე ოდიარე ებურაცხილი,
გურ ქიმეჩამუ, გამწუდგინუ, გამწოთინელე.

გილეგურგინას თე გარაგანქ ეკორშვინელქჷ,
ვეშ მანგიორო ჩქიმ ტან მოკო თაქ ქუდვორჩენი,
შურუქალუო ადორებას მივოჯინექჷ,
გოფშა ქიანა აწმაძირე ჩე თუთაშნერი.
ანკარელი რე ათე რინა, გესქვილ ოშიშა
დო ანჩხაბერო დუცჷ მუნოხუ ლენ ცა ქვერსემი,
ასე ბორჯი რე, გეჭოფასუ კინე ოჭიში,
ჯგირო ქურჩქილით, გვალეფიშე ღვარანც ერცქემი.
ცაშე ზიტყვეფი გუთმოცენა მეხიშკაკალო,
მუდაშა გენთხაფჷ ფკოროცხითო ჭყონცჷ არგუნი,
მოჯგირეფიშე მოხვალამუ არძა სანგარო,
მეხინტკილიე ლასარ კირდე გურიშ მანგური.
სანყურე იჭუ, შერშილ ნარღით, შოლირ რინაშე,
სანწკელო ჩქინდა ბრელ მოურცუ, გინოტებული,
ირფელ გოკურცხუ, ნინა დირთუ კინე ჭვიმაშე,
კინ ქიმიძინანს მუთ ქიდიტენ ინოთებული.
ჩქიმდე გაღვენუ ულიებუ რინა შანილი,
ჩე ოჭმარესუ უჭურჭულანცჷ შურიშ სქვამ კვინჩა,
ჩქიმ გორჩქინაშა თე ქიანას ჯგირო რჩქვანელი,
სარკო გოკონდა, თე მერეთის მა აწოიჩა.
ჩე ჯაქ გელუ-და უკულ ინა მუთუნც ვაჭოფე,
ჩე გოთანასჷ უკმელაშე ოკო სხუნუა,
ლერსიშ ოსინთე გამკომინჯი, ხე გამთაჭოფე,
მა სი გიჩქუდას მითინიშა ვაისხუნუა,
ჩე ტორონჯისჷ კინე ხეშა ქაშაიხუნუა.

გიორგი სიჭინავა-ქარონის ნავში

ზუგდიდის ერთ-ერთი საჯარო სკოლის დაბალკლასელები მეგრულად ვერ დამელაპარაკნენ

მეგრულს ვერ ფლობდა მეგრელი ბავშვი,
ეს უცოდველი პატარა კრავი,
მშობლები ჩასხდნენ ქარონის ნავში
და მეფის ნავში ჰგონიათ თავი.

მარტო ვარ, ახლოს არავინ არ ჩანს,
რომ დარდი ჩემი გაიზიაროს,
ჭოროხის იქით ლაზეთი დამრჩა,
და ენგურს გაღმა საბედიანო.

ვინ შემიცვალა ლხინი გლოვითა,
მე ხომ ყველასთვის სიკეთე მსურდა,
ეფუთის სიბრძნე გაქრა ხსოვნიდან,
ოქროს საწმისი მომპარა ქურდმა.

ბედით კოლხის და ბედით იბერის,
ქვეყნად არავინ არ დარდიანობს,
მეგრულ ენასაც გედის სიმღერით
ემშვიდობება სადადიანო.

მეგრულს ვერ ფლობდა მეგრელი ბავშვი,
ეს უცოდველი პატარა კრავი,
მშობლები ჩასხდნენ ქარონის ნავში
და მეფის ნავში ჰგონიათ თავი.

მარი ბროსეს წერილის ნაწყვეტი (მეგრული ენის შესახებ)

ბათუ დანელია-თირჷ დო ცირაშ ლერსი

ჯა ჯასი რე ჯუდუნსი დო
ამარ ჯა დო ემერ ჯა...
სი ვამუჩანქ მუთუნსიდა, 
მათ მათუნსი ვემერჩა...

თუნს, თუნსი დო, ცირა, მურქი -
თირ შურს ჯგირსჷ ურაგად...
თოლეფ ემიშ ჩილამურქჷ
თირშა სქან მეგურაფაქ.

ჯემალ პერტაია-დოზუკოლი

ნინას მუკულევა,
სინთეშა გაგმიღია
დო ვანკორავა,
სანთელ ქოგულევა
დოხვამ დო ვადაჭკორავა,
მოთას დაგურე,
სქან ნინას ვადაგორავა,
ხასლას გიჸუნდას,
სქან მოთალემც,
ვადეშორავა,
შხვაშ ნინაშ ცქვაფას,
დუდ დანები, ვეგებორავა,
ცხენცჷ მუკულე,სქანი რაში
ვადაჯორავა,
ზღვაშე ეკულირ,კემლაკესას
ვაგაჭყორავა,
თეს გიზუკოლუნც,უნჩაშ ჯიმა,
აკაკჲ ხორავა,
სქან გვარ გიღუდას,
,,ძეთ'' დო ,,შვილით'' ვადაბოლავა
ვარა ქაგურუქ, მუჭოთ ომპას,
გითობ ნწოლავა,
ნინას მუკულევა,
სინთეშა გაგმიღია
დო ვანკორავა.

ჯემალ პერტაია-სი ჩქიმ ნინა,მარგალური.

სი ჩქიმჲ ნინა მარგალური,
კჷრტეს გერდგჷ  ხაჯალური,
ტაბუ გერძ დო ვაგიღ ლური,
მიკვე აიშა მუთ მიღჲ შური.

სი ჩქიმჲ სქუა მარგალიში,
სი რექ ჩქიმი დიდ ოჭიში,
სი მოთა რექ აიეტიში,
ჩქინ ნინაში სი რექ ჭყიში.

ჩქიმ ქიანა სამარგალო,
ოსორშე დო საკაკალო,
ჸოროფა რექ ართო,ფალო,
ხუს ალაიშქუქ მასარცალო.

ზღვა ილენც დო ზღვა პიც ლოტკუნს,
ღალც მეჩხომე ფაცერს დოდგუნს,
კამბეჩ ჭყონჭყოს ენილონტყუ,
სქან ქიანას ხეს მი მოთხუნს.

ოჭუმარექჷ ქომადირთჷ,
იმენდიქჷ კინე დირჷ,
თე ქიანა სონდარო ირთ,
კოც მუთუნი ვაგუჭირდჷ.

1.ხაჯალური-გლეხთა საწამებელი მოწყობილობა ფეოდალურ სამეგრელოში

ზაალ ჯალაღონია-დოდირთი დო ჭარი

დოდირთი დო ჭარი, მითას ოჭირ ჯარი.
ხვალე ოკო ნთირე
შურიშ მონკა ჯვარი....
პუხუს მუგობ პუხუს.
ოდო, ათიქვექვე.
ბურდღაცალო მირჩქინ
ლექინი რე, ქექე.
მონკა რენო, სქან რე,
სქან გეძ არძა შანი.
გოითირანც მითა,
კინ სი მიარჩქვანი.
ტყურაიათ ვარე
ფურინუა ცაშა.
უჯინ ათე დიხას
ჩხორო მუნორთაშა.

ლაშა გვასალია-ქუმორთიდო

სი ვარდიკონ, მა მუ მოკოდ თე თუთაშა,

სი ვარდიკონ- ულერსეთი მებდინუდი...

აკმახართუდ ჯერღვეფი დო ჩე თუთაშხას

შურ მოხირილ ჭუაცალო გომთანდუდი...

ქუმორთი დო პეურეფი აკომპირე,

ქენომჭვათე გოთანაშა ფინქრიშ სუნჯი,

ვამორთკონი ნაკილოთა ხუმა მჭვახეთ

ოკმალურსუდ ნაგურგინა ბრელშა ჸუჯი...

თე ქიანა გურიშ ჭუაშ ოტყობინჯე,

უსქანეთი შურიშ ნტერო გინმართუდუ,

მოშკვიდუა ვარიათ დო იშენითჷ

მართუცალო მუკი- მუკი გუმართუქი...

ქოიორქდა ქემუბუნე თოლ ჩხანასი,

ქოიორქდა თუთაშ რსხება ქუმოძირი,

ვაიორქდა ქაშეტყობი მუნაფასჷ,

დო დამთხინე უსკილადჷ თართილ ჭირი...

სი ვარდიკონ, მა მუ მოკოდ სისმარეფშა,

სი ვარდიკონ, რინა ხოლო მუთ მოკოდჷ!..

ლაშა გვასალია-ბჟაქ მოზოჯ

ოფუჩაფალს, ოხვამალსი-

გურს ბირათ გიოჭალს,

ონირზებელს ორთაშ რთაშა

ოვილარს დო გიოჭყალს...

ართ სი პუნქ დო მიღირუქ

სიცორცხლე დო ჸოფუაშა,
ქუმოჯინე, თოლიკაკა,

ტორონჯეფიშ ჭოფუაშა...

ბჟაქ მოზოჯჷ თოთო დღასი

ცა- ოჭმარეთ მუნორთელი,

კარკატელი შორ შარეფი -

ონჭეშ ლარტყათ გინორთელი...

მუ ოხვარჷ ცა ხვილირსი

მაფატიაშ დარინალსი,

ოხვამესი მეტებულსი

ეშმაკეფიში გარინალსი...

მუ ოხვარუ, მუ ოხვარუ,

მუ ოხვარუ ქიანასი!..

ვახტანგ ხარჩილავა-ნანა მუჭო მოდირკი,

ნანა მუჭო მოდირკი,
ქიანა რე პოტიკი,
ჩიჩიეფიშ,ჩაჩანეფიშ, ჩათლახეფიშ
ჰოლდინგი!